Shloka 5
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
असुः प्राणः स्मृतो विज्ञैस्तज्जन्मानस्ततो ऽसुराः / सृष्टा यया सुरास्तन्वा तां तनुं स व्यपोहत
Transliteration
asuḥ prāṇaḥ smṛto vijñaistajjanmānastato 'surāḥ / sṛṣṭā yayā surāstanvā tāṃ tanuṃ sa vyapohata
Translation
વિદ્વાનો ‘અસુ’ને પ્રાણ કહે છે; તેથી તેમાંથી જન્મેલા ‘અસુર’ કહેવાયા. જે દેહથી દેવો સર્જાયા, તે દેહને પ્રજાપતિએ ત્યજી દીધો.
Word by Word
असुःasu (life-breath)
असुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
प्राणःbreath
प्राणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; असोः समानाधिकरणम् (apposition)
स्मृतःis considered / is remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
विज्ञैःby the wise
विज्ञैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘जन्म’ इत्यस्य विशेषणम्
जन्मानःbirth-originated (ones)
जन्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; ‘असुराः’ इत्यस्य विशेषणवत् (those whose birth is that)
ततःthereupon
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (thereupon/from that)
असुराःAsuras
असुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सृष्टाःwere created
सृष्टाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
ययाby which (body/form)
यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
सुराःgods
सुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तन्वाwith the body/form
तन्वा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
तनुम्body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
व्यपोहतcast off / removed
व्यपोहत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अप-उह् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन