Shloka 27
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
मन्वन्तरेषु सर्वेषु निमित्तानि भवन्ति हि / ज्योत्स्ना रात्र्यहनी संध्या चत्वार्येतानि तानि वा
Transliteration
manvantareṣu sarveṣu nimittāni bhavanti hi / jyotsnā rātryahanī saṃdhyā catvāryetāni tāni vā
Translation
બધા મન્વંતરોમાં નિમિત્તો અવશ્ય થાય છે—જ્યોત્સ્ના, રાત્રિ, દિવસ અને સંધ્યા; આ ચાર જ છે.
Word by Word
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण; time)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन (Plural)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग (all genders), सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन (Plural) (agreeing with मन्वन्तरेषु)
निमित्तानिsigns/causes
निमित्तानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
भवन्तिare/occur
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद (Parasmaipada)
हिindeed
हि:
Avadhāraṇa/Hetu-sūcaka (अवधारण/हेतुसूचक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (particle)
ज्योत्स्नाmoonlight
ज्योत्स्ना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
रात्रि-अहनीnight and day
रात्रि-अहनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक) + अहन् (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (Dvandva, इतरेतर), प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual), स्त्रीलिङ्ग (Feminine) (dual form)
संध्याtwilight
संध्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
चत्वारिfour
चत्वारि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन (Plural)
एतानिthese
एतानि:
Karta-sāmānādhikaraṇya (कर्तृ-सामानाधिकरण; apposition to ‘four’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तानिthose
तानि:
Karta-sāmānādhikaraṇya (कर्तृ-सामानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
वाor/indeed
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), विकल्पार्थक-निपात (disjunctive/optional particle)