Shloka 68
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
कल्पादौ मानसी ह्येका सिद्धिर्भवति सा कृते / मन्वंतरेषु सर्वेषु चतुर्युगविभागशः
Transliteration
kalpādau mānasī hyekā siddhirbhavati sā kṛte / manvaṃtareṣu sarveṣu caturyugavibhāgaśaḥ
Translation
કલ્પના આરંભે કૃતયુગમાં એક માનસી સિદ્ધિ થાય છે. સર્વ મન્વંતરોમાં ચતુર્યુગના વિભાગ મુજબ આ જ વ્યવસ્થા રહે છે.
Word by Word
कल्प-आदौat the beginning of a kalpa
कल्प-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
मानसीmental; mind-born
मानसी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
एकाone
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्यावाचक; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक विशेषण
सिद्धिःa siddhi/attainment
सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साthat (she/it)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
कृतेin the Kṛta (yuga)
कृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषण
चतुर्-युग-विभागशःaccording to the four-yuga division
चतुर्-युग-विभागशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + विभागशस् (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb) अर्थे ‘विभागशः’ = ‘according to division’; चतुर्युग-सम्बन्धेन