Shloka 59
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ज्ञानं परं कृतयुगे त्रेतायां यज्ञ उच्यते / पवृत्तं द्वापरे युद्धं स्तेयमेव कलौ युगे
Transliteration
jñānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate / pavṛttaṃ dvāpare yuddhaṃ steyameva kalau yuge
Translation
કૃતયુગમાં પરમ જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે, ત્રેતામાં યજ્ઞ મુખ્ય કહેવાય છે. દ્વાપરમાં યુદ્ધ પ્રવર્તે છે, અને કલિયુગમાં ચોરી જ પ્રબળ થાય છે.
Word by Word
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
परम्supreme
परम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier of ज्ञानम्)
कृतयुगेin the Kṛta-yuga
कृतयुगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत-युग (प्रातिपदिक; कृत + युग)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
त्रेतायाम्in the Tretā (yuga)
त्रेतायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उच्यतेis said / is called
उच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive voice)
प्रवृत्तम्arisen / prevalent
प्रवृत्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (युद्धम् इत्यस्य विशेषण)
द्वापरेin the Dvāpara (yuga)
द्वापरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
युद्धम्war
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्तेयम्theft
स्तेयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्तेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed / only
एव:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle); अवधारणार्थ (emphasis)
कलौin Kali (yuga)
कलौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
युगेin the age (yuga)
युगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कलौ इत्यस्य विशेषणार्थक-सम्बन्ध (locative apposition)