Shloka 53
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तदा सत्यमलोभश्च संतुष्टिश्च च सुखं दमः / निर्विशेषाश्च ताः सर्वा रूपायुःशिल्पचेष्टितैः
Transliteration
tadā satyamalobhaśca saṃtuṣṭiśca ca sukhaṃ damaḥ / nirviśeṣāśca tāḥ sarvā rūpāyuḥśilpaceṣṭitaiḥ
Translation
ત્યારે સત્ય, અલોભ, સંતોષ, સુખ અને દમ (સંયમ) પ્રબળ રહે છે. રૂપ, આયુ, શિલ્પ અને વર્તનમાં તેઓ સર્વે ભેદ વિના સમાન હોય છે.
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
सत्यtruth
सत्य:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
अलोभःnon-greed
अलोभः:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअलोभ (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासान्तपद (in compound)
सत्यअलोभःtruth and non-greed
सत्यअलोभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य-अलोभ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (collective)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
संतुष्टिःcontentment
संतुष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंतुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
दमःself-control
दमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
निर्विशेषाःwithout distinction; uniform
निर्विशेषाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्विशेष (प्रातिपदिक; निर्+विशेष)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (qualifying 'ताः सर्वाः')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
ताःthey (those)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण
रूपform; beauty
रूप:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
आयुःlifespan
आयुः:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
शिल्पskill; craft
शिल्प:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootशिल्प (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
चेष्टितैःby actions/activities
चेष्टितैः:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootचेष्टित (प्रातिपदिक; चेष्ट् (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle used as noun); नपुंसक/पुं, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/हेतु (in respect of/by)
रूपायुःशिल्पचेष्टितैःin/with respect to form, lifespan, skill, and actions
रूपायुःशिल्पचेष्टितैः:
Karaṇa/Viṣaya (करण/विषय)
TypeNoun
Rootरूप-आयुः-शिल्प-चेष्टित (प्रातिपदिक; समास)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (coordinative)