Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 138
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अथास्य तु युगबलाद्गाम्यारण्याश्चतुर्द्दश / फलैर्गृह्णंति पुष्पैश्च तथा मूलैश्च ताः पुनः
Transliteration
athāsya tu yugabalādgāmyāraṇyāścaturddaśa / phalairgṛhṇaṃti puṣpaiśca tathā mūlaiśca tāḥ punaḥ
Translation
પછી તે યુગના પ્રભાવથી ગ્રામ્ય અને આરણ્ય એવી ચૌદ (પ્રકારની) ઔષધિઓ ફરી ફળો, પુષ્પો તથા મૂળો દ્વારા પ્રાપ્ત થવા લાગી.
Word by Word
अथthen
अथ:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अस्यof this/of him
अस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम्/अदस्-प्रत्ययान्त ‘अस्य’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
तुbut/indeed
तु:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
युगबलात्from the strength of the yuga
युगबलात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचन; तत्पुरुष (युगस्य बलम्) — ‘from the power of the age’
गाम्यdomestic/village (plants)
गाम्य:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण (आरण्याः इत्यनेन सह द्वन्द्वे)
आरण्याःforest (plants)
आरण्याः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण/संख्या)
TypeAdjective
Rootचतुर्दशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; प्रथमा बहुवचन-प्रयोगे अव्ययवत्/अविकारी; द्विगु-समास (चत्वारि + दश) = fourteen
फलैःwith fruits
फलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
गृह्णन्तिtake/collect
गृह्णन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथमपुरुष बहुवचन; परस्मैपद
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थे (likewise)
मूलैःwith roots
मूलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
ताःthem (those plants)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचन; कर्म (refers to oṣadhyaḥ)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति/पुनः-कालवाचक (again)