Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 118
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
वृक्षस्यार्वाग्गताः शाखा इतश्चैवापरा गताः / अत ऊर्द्ध गताश्चान्या एवं तिर्यग्गताः परा
Transliteration
vṛkṣasyārvāggatāḥ śākhā itaścaivāparā gatāḥ / ata ūrddha gatāścānyā evaṃ tiryaggatāḥ parā
Translation
વૃક્ષની કેટલીક શાખાઓ નીચે તરફ ગઈ, કેટલીક અહીં અને કેટલીક ત્યાં ફેલાઈ. કેટલીક ઉપર તરફ ઊઠી, અને કેટલીક તિર્યક દિશામાં પણ વિસ્તરી.
Word by Word
वृक्षस्यof the tree
वृक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अर्वाक्-गताःgone downward
अर्वाक्-गताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्वाक् (अव्यय/उपसर्गार्थ) + गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय: अर्वाक् (downwards) गताः
शाखाःbranches
शाखाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इतःfrom here/this side
इतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (ablatival adverb): from here/this side
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle: indeed/just)
अपराःother
अपराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
गताःgone/extended
गताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अतःfrom there
अतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootअतस् (अव्यय)
Formतस्मात्/अस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb): from there/thence
ऊर्ध्वम्upward
ऊर्ध्वम्:
Deshadhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb): upward
गताःgone/extended
गताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अन्याःothers
अन्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb): thus/in this manner
तिर्यक्-गताःgone sideways
तिर्यक्-गताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतिर्यक् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय: तिर्यक् (sideways) गताः
पराःfurther/other
पराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण