Shloka 98
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
चन्द्रसूर्यप्रभो लोको ग्रहनक्षत्रमण्डितः / नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च सहस्रशः
Transliteration
candrasūryaprabho loko grahanakṣatramaṇḍitaḥ / nadībhiśca samudraiśca parvataiśca sahasraśaḥ
Translation
ચંદ્ર-સૂર્યના તેજથી પ્રકાશિત આ લોક ગ્રહ-નક્ષત્રોથી મંડિત છે; નદીઓ, સમુદ્રો અને સહસ્રો પર્વતોથી યુક્ત છે.
Word by Word
चन्द्र-सूर्य-प्रभःhaving moon-and-sun-like radiance
चन्द्र-सूर्य-प्रभः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—‘चन्द्रसूर्ययोः प्रभा यस्य’ (having the radiance of moon and sun); agrees with लोकः
लोकःthe world
लोकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ग्रह-नक्षत्र-मण्डितःadorned with planets and stars
ग्रह-नक्षत्र-मण्डितः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्रह (प्रातिपदिक) + नक्षत्र (प्रातिपदिक) + मण्डित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष—‘ग्रहैः नक्षत्रैः च मण्डितः’ (adorned with planets and stars); agrees with लोकः
नदीभिःwith rivers
नदीभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
समुद्रैःwith oceans
समुद्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
पर्वतैःwith mountains
पर्वतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
सहस्रशःby the thousand; in countless numbers
सहस्रशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (क्रियाविशेषण) meaning ‘by thousands/innumerably’