Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 125
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
जङ्गमान्स्थावरांश्चैव नदीः सर्वाश्च पर्वतान् / शुष्के पूर्वमनावृष्ट्या चैस्तैशचैव प्रतापिताः
Transliteration
jaṅgamānsthāvarāṃścaiva nadīḥ sarvāśca parvatān / śuṣke pūrvamanāvṛṣṭyā caistaiśacaiva pratāpitāḥ
Translation
ચર-અચર, સર્વ નદીઓ અને પર્વતો—પહેલાં જ અનાવૃષ્ટિથી સૂકાઈ જાય છે અને એ જ કિરણોના તાપથી તપ્ત થાય છે.
Word by Word
जङ्गमान्moving beings
जङ्गमान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
स्थावरान्immobile beings
स्थावरान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
नदीःrivers
नदीः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘नदीः’ इति विशेष्य
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
शुष्केin dryness/when dry
शुष्के:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरणे (in the dry condition/time)
पूर्वम्formerly/before
पूर्वम्:
Kala (काल/temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थ)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/previously)
अनावृष्ट्याby lack of rain/drought
अनावृष्ट्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअनावृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतैःby these
एतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
प्रतापिताःwere scorched/tormented
प्रतापिताः:
Kriya (क्रिया/Predicate—passive)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन