Shloka 6
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
तेजस्वी सांप्रतस्तेषामिन्द्रो नाम्ना महाबलः / अतीतानागता ये च वर्त्तन्ते सांप्रतं च ये
Transliteration
tejasvī sāṃpratasteṣāmindro nāmnā mahābalaḥ / atītānāgatā ye ca varttante sāṃprataṃ ca ye
Translation
તેમના વર્તમાન કાળમાં ‘ઇન્દ્ર’ નામે મહાબળવાન, તેજસ્વી દેવ વિરાજે છે. જે ભૂતકાળના, જે ભવિષ્યના અને જે હાલ વર્તમાનમાં છે—તે સૌનો તે અધિપતિ છે.
Word by Word
तेजस्वीsplendid, radiant
तेजस्वी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjectival)
सांप्रतम्at present, now
सांप्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नाम्नाby name, named
नाम्ना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महाबलःof great strength
महाबलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
अतीतpast
अतीत:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअति + इ (धातु) → अतीत (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle)
अनागताःfuture, not yet come
अनागताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअन् + आगत (कृदन्त/आ + गम् धातु) → अनागत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
वर्तन्तेexist, occur, are present
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)