Shloka 12
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
पात्राणि च मयोक्तानि सर्वाण्येव यथाक्रमम् / ब्रह्मणा प्रथमं दुग्धा पुरा पृथ्वी महात्मना
Transliteration
pātrāṇi ca mayoktāni sarvāṇyeva yathākramam / brahmaṇā prathamaṃ dugdhā purā pṛthvī mahātmanā
Translation
મેં ક્રમ પ્રમાણે બધા પાત્રો કહ્યાં છે; પ્રાચીન કાળમાં મહાત્મા બ્રહ્માએ સૌપ્રથમ પૃથ્વીને દોહી હતી.
Word by Word
पात्राणिvessels/containers
पात्राणि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उक्तानिstated/mentioned
उक्तानि:
Karma (कर्म; described item)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘said/mentioned’
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
यथा-क्रमम्in due order
यथा-क्रमम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Kartr-karana (कर्तृकरण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative), अव्ययवत् प्रयोग
दुग्धाwas milked
दुग्धा:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) → दुग्ध (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive sense)
पुराformerly/once
पुरा:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
पृथ्वीthe Earth
पृथ्वी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Kartr-karana (कर्तृकरण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण-प्रातिपदिक ‘महात्मन्’