Shloka 83
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सूत उवाच चाक्षुषस्य विसर्गं तु समासाच्छृणुत द्विजाः / यस्यान्ववाये संभूतः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्
Transliteration
sūta uvāca cākṣuṣasya visargaṃ tu samāsācchṛṇuta dvijāḥ / yasyānvavāye saṃbhūtaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān
Translation
સૂત બોલ્યા—હે દ્વિજોઃ ચાક્ષુષ મનુનો વિસર્ગ સંક્ષેપમાં સાંભળો; જેના વંશપરંપરામાં પ્રતિાપવાન પૃથુ વૈન્ય ઉત્પન્ન થયો।
Word by Word
sūtaḥSūta (the narrator)
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
cākṣuṣasyaof Cākṣuṣa
cākṣuṣasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootcākṣuṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
visargamcreation; emanation
visargam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvisarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
tubut; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
samāsātbriefly; in summary
samāsāt:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी/5 एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग)
śṛṇutahear
śṛṇuta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd Person (मध्यमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
dvijāḥO twice-born (brahmins)
dvijāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Plural (बहुवचन)
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
anvavāyein the lineage; in succession
anvavāye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanvavāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
saṃbhūtaḥwas born; arose
saṃbhūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsaṃ-bhū (धातु)
FormPast Passive Participle (क्त/कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
pṛthuḥPṛthu
pṛthuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
vainyaḥson of Vena
vainyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvainya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); patronymic adjective
pratāpavānmighty; valorous
pratāpavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpratāpa-vat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)