Shloka 8
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः
Transliteration
pārāvatāśca vidvāṃso dvāveva tu gaṇau smṛtau / tuṣitāyāṃ samutpannāḥ kratoḥ putrāḥ svarociṣaḥ
Translation
પારાવત અને વિદ્વાન—આ બે જ ગણ સ્મૃતમાં કહ્યા છે. તુષિતામાં ઉત્પન્ન થયેલા ક્રતુના પુત્રો સ્વરોચિષ કહેવાય છે.
Word by Word
पारावताःthe Pārāvatas (a class/group)
पारावताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपारावत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विद्वांसःthe learned ones
विद्वांसः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual); संख्याविशेषण (numeral adjective)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic/only)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पुनरुक्त्यर्थक अव्यय (but/indeed)
गणौtwo groups
गणौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
स्मृतौare said/are remembered (as)
स्मृतौ:
Karma (कर्म/Predicative—‘called’)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विधेय (predicate)
तुषितायाम्in (the realm of) Tuṣitā
तुषितायाम्:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतुषिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (location)
समुत्पन्नाःborn/arisen
समुत्पन्नाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमुत्पन्न (कृदन्त; √उत्√पद्/√पद् धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषण
क्रतोःof Kratu
क्रतोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध (possession)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्वरोचिषःthe Svarociṣas
स्वरोचिषः:
Karta (कर्ता/Subject—apposition)
TypeNoun
Rootस्वरोचिष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नाम (proper/group name)