Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 113
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
ये श्रूयन्ते दिवं प्राप्ता ऋषयो ह्यूर्ध्वरेतसः / मन्त्रब्राह्मणकर्त्तारो जायन्ते च युगक्षयात्
Transliteration
ye śrūyante divaṃ prāptā ṛṣayo hyūrdhvaretasaḥ / mantrabrāhmaṇakarttāro jāyante ca yugakṣayāt
Translation
જે ઊર્ધ્વરેતસ ઋષિઓ દિવ્યલોકને પ્રાપ્ત થયા છે એમ સાંભળાય છે, તેઓ જ યુગક્ષયે ફરી જન્મ લઈને મંત્ર અને બ્રાહ્મણગ્રંથોના કર્તા બને છે।
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
श्रूयन्तेare heard (are spoken of)
श्रूयन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म/Object; goal with motion)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्राप्ताःhaving attained
प्राप्ताः:
Karta (कर्ता; adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ye/ṛṣayaḥ)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to ye)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
ऊर्ध्वरेतसःthose of upward-retained semen (celibate/continent)
ऊर्ध्वरेतसः:
Karta (कर्ता; adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व-रेतस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (ऊर्ध्वं रेतो यस्य सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (ṛṣayaḥ)
मन्त्रब्राह्मणकर्त्तारःmakers/composers of mantras and brāhmaṇas
मन्त्रब्राह्मणकर्त्तारः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to ṛṣayaḥ)
TypeNoun
Rootमन्त्र + ब्राह्मण + कर्तृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (मन्त्राणां ब्राह्मणानां च कर्तारः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
जायन्तेare born
जायन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
युगक्षयात्from the end of an age (at the age’s close)
युगक्षयात्:
Apadana (अपादान/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootयुग-क्षय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (युगस्य क्षयः); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/कारणे (cause)