Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 51
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
निन्दां तामाहुरायार्या यद्दोषे निन्दनं वचः / प्रपूर्वाच्छंसतेर्धातोः प्रशंसागुणवत्तया
Transliteration
nindāṃ tāmāhurāyāryā yaddoṣe nindanaṃ vacaḥ / prapūrvācchaṃsaterdhātoḥ praśaṃsāguṇavattayā
Translation
આર્યજન દોષ વિષે નિંદન કરતું વચન ‘નિંદા’ કહે છે. અને ‘પ્ર’ ઉપસર્ગપૂર્વક ‘શંસ્’ ધાતુથી ગુણવત્તાવાળી ‘પ્રશંસા’ કહેવાય છે.
Word by Word
निन्दाम्censure/blame
निन्दाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
आर्याःthe noble/learned
आर्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यत्which (i.e., that)
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक
दोषेin a fault
दोषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
निन्दनम्censuring
निन्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिन्द् (धातु) → निन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; verbal noun
वचःspeech/word
वचः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रforth/forward (prefix)
प्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
Formउपसर्ग (preverb)
पूर्वात्from earlier/previously
पूर्वात्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘from before/previously’
शंसतेःof the root ‘śaṃs’ (to praise/declare)
शंसतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशंस् (धातु)
Formधातु-शब्द, षष्ठी, एकवचन
धातोःof the verbal root
धातोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रशंसाpraise
प्रशंसा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र + शंस् (धातु) → प्रशंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गुणवत्तयाby virtue of being a merit/quality
गुणवत्तया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भावे तृतीया (instrumental of manner: ‘by/with the quality of’)