Shloka 43
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
मन्वन्तरेषु सर्वेषु शिष्टाचारस्ततः स्मृतः / विज्ञेयः श्रवणाच्छ्रौतः स्मरणात्स्मार्त्त उच्यते
Transliteration
manvantareṣu sarveṣu śiṣṭācārastataḥ smṛtaḥ / vijñeyaḥ śravaṇācchrautaḥ smaraṇātsmārtta ucyate
Translation
બધા મન્વંતરોમાં શિષ્ટાચાર એવો જ સ્મૃત છે. શ્રવણ (શ્રુતિ)થી જાણાય તે ‘શ્રૌત’, અને સ્મરણ (સ્મૃતિ)થી જાણાય તે ‘સ્માર્ત’ કહેવાય છે।
Word by Word
मन्वन्तरेषुin (all) Manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमनु-अन्तर (प्रातिपदिक; मनु + अन्तर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; locative plural
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; locative plural; विशेषण
शिष्टाचारःgood conduct
शिष्टाचारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिष्ट-आचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
ततःtherefore/thereafter
ततः:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः (from that/thereafter)
स्मृतःis remembered/declared
स्मृतः:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate: 'is remembered/called'
विज्ञेयःshould be known
विज्ञेयः:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootवि-ज्ञा (धातु) + य (कृदन्त; विधिलिङ्गार्थे)
Formभाव्य/विधेय कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be known'
श्रवणात्from hearing
श्रवणात्:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ablative singular; कारणार्थे
श्रौतः(it is) śrauta (Vedic/Śruti-based)
श्रौतः:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; predicate adjective
स्मरणात्from recollection
स्मरणात्:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeNoun
Rootस्मरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ablative singular; कारणार्थे
स्मार्त्तः(it is) smārta (Smṛti-based)
स्मार्त्तः:
Pradhana (प्रधान/Predicate)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; predicate adjective
उच्यतेis called/said
उच्यते:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; passive sense: 'is said'