Shloka 33
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
धर्मज्ञैर्विहितो धर्मः श्रौतः स्मार्त्तो द्विधा द्विजैः / दाराग्निहोत्रसम्बन्धाद्द्विधा श्रौतस्य लक्षणम्
Transliteration
dharmajñairvihito dharmaḥ śrautaḥ smārtto dvidhā dvijaiḥ / dārāgnihotrasambandhāddvidhā śrautasya lakṣaṇam
Translation
ધર્મજ્ઞોએ વિહિત કરેલો ધર્મ દ્વિજોને બે પ્રકારનો છે—શ્રૌત અને સ્માર્ત. શ્રૌત ધર્મનું લક્ષણ પણ દારા (પત્ની) અને અગ્નિહોત્રના સંબંધથી દ્વિવિધ કહેવાય છે.
Word by Word
धर्मज्ञैःby knowers of dharma
धर्मज्ञैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधर्म-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य ज्ञाः)
विहितःprescribed
विहितः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समाना/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
श्रौतःVedic (śruti-based)
श्रौतः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मार्त्तःsmṛti-based
स्मार्त्तः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्विधाin two ways
द्विधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in two ways)
द्विजैःby the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
दारwife
दार:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग)
अग्निहोत्रAgnihotra rite
अग्निहोत्र:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअग्नि + होत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग); षष्ठी/तत्पुरुष (अग्नेः होत्रम्)
सम्बन्धात्from the connection
सम्बन्धात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootसम्बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्विधाin two ways
द्विधा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
श्रौतस्यof the śrauta (rite)
श्रौतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन