Shloka 25
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
साधनात्तपसो ऽरण्ये साधुर्वैखानसः स्मृतः / यतमानो यतिः साधुः स्मृतो योगस्य साधनात्
Transliteration
sādhanāttapaso 'raṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ / yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt
Translation
અરણ્યમાં તપની સાધનાથી વૈખાનસ ‘સાધુ’ તરીકે સ્મૃત છે; અને યોગસાધનાથી પ્રયત્નશીલ યતિ પણ ‘સાધુ’ તરીકે સ્મૃત છે.
Word by Word
sādhanātfrom the practice/means
sādhanāt:
Apādāna (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootsādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ
tapasaḥof austerity
tapasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
araṇyein the forest
araṇye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
sādhuḥa good man
sādhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsādhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
vaikhānasaḥa Vaikhānasa (forest-dwelling ascetic)
vaikhānasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaikhānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आश्रमविशेष-नाम
smṛtaḥis considered/called
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
yatamānaḥstriving
yatamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyatamāna (कृदन्त; √yat धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yatiḥan ascetic
yatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sādhuḥa good man
sādhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsādhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
smṛtaḥis considered
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
yogasyaof yoga
yogasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
sādhanātfrom the practice/means
sādhanāt:
Apādāna (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootsādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ