Shloka 13
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
पञ्चाशता यवानां च उत्सेधः शाखिनां स्मृतः / मानुषस्य शरीरस्य सन्निवेशस्तु यादृशः
Transliteration
pañcāśatā yavānāṃ ca utsedhaḥ śākhināṃ smṛtaḥ / mānuṣasya śarīrasya sanniveśastu yādṛśaḥ
Translation
વૃક્ષોની ઊંચાઈ પચાસ યવ તરીકે સ્મૃત છે; અને માનવ શરીરની રચના (સન્નિવેશ) જેવી છે, તે (આગળ) જણાવાય છે.
Word by Word
पञ्चाशताby fifty
पञ्चाशता:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; संख्या-शब्दः (instrumental: ‘by fifty’)
यवानाम्of barley-grains
यवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्सेधःheight
उत्सेधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्सेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शाखिनाम्of trees (branch-bearing ones)
शाखिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
मानुषस्यof a human
मानुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शरीरस्यof the body
शरीरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सन्निवेशःarrangement/structure
सन्निवेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्-नि-विश् (धातु) + घञ् → सन्निवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
यादृशःof what kind/as is
यादृशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न/सापेक्ष-विशेषण (relative/interrogative sense)