Shloka 91
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
तत्र संध्यांशके काले संप्राप्ते तु युगान्तके / स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित्क्वचित्
Transliteration
tatra saṃdhyāṃśake kāle saṃprāpte tu yugāntake / sthitāsvalpāvaśiṣṭāsu prajāsviha kvacitkvacit
Translation
ત્યાં યુગાંતના સંધ્યાંશકાળે આવી પહોંચતાં, અહીં-ત્યાં ક્યાંક ક્યાંક થોડીઘણી પ્રજા જ અવશેષ રહી હતી.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
संध्या-अंशकेin the twilight-portion (period)
संध्या-अंशके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसंध्या (प्रातिपदिक) + अंशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular); विशेषण (qualifier of काले)
कालेat the time
काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular masculine)
संप्राप्तेwhen (it) had come
संप्राप्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘saṃprāpta’; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular) — ‘when (it) had arrived’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
युग-अन्तकेat the end of the age
युग-अन्तके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootयुग (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular); विशेषण (qualifier of काले)
स्थितासुwhen (they) remained
स्थितासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘sthita’; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (Locative plural feminine) — agreeing with प्रजासु
अल्प-अवशिष्टासुin the few remaining
अल्प-अवशिष्टासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक) + अवशिष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (Locative plural feminine); विशेषण (qualifier of प्रजासु)
प्रजासुamong the people/creatures
प्रजासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (Locative plural feminine)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
क्वचित्somewhere/sometimes
क्वचित्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (indefinite adverb)
क्वचित्elsewhere/at other times
क्वचित्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (repetition for distributive sense)