Shloka 72
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं ये चरन्त्यनसूयकाः / त्रेतायामाब्दिको धर्मो द्वापरे मासिकः स्मृतः
Transliteration
śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ ye carantyanasūyakāḥ / tretāyāmābdiko dharmo dvāpare māsikaḥ smṛtaḥ
Translation
જે ઈર્ષ્યારહિત થઈ શ્રુતિ-સ્મૃતિમાં કહેલા ધર્મનું આચરણ કરે છે; ત્રેતાયુગમાં ધર્મ વાર્ષિક કહેવાયો છે અને દ્વાપરમાં માસિક માન્યો છે।
Word by Word
श्रुति-स्मृति-उदितम्declared in śruti and smṛti
श्रुति-स्मृति-उदितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रुति (प्रातिपदिक) + स्मृति (प्रातिपदिक) + उदित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (श्रुत्या स्मृत्या च उदितम् = declared in śruti and smṛti)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)
चरन्तिpractice
चरन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
अनसूयकाःnon-envious / non-censorious
अनसूयकाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनसूयक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नञ्-समासप्राय (a-nasūyaka = non-censorious), ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्
त्रेतायाम्in the Tretā (age)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे
आब्दिकःannual
आब्दिकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआब्दिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘धर्मः’ इत्यस्य विशेषणम्
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वापरेin the Dvāpara (age)
द्वापरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे
मासिकःmonthly
मासिकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमासिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘धर्मः’ (अनुवृत्त) इत्यस्य विशेषणम्
स्मृतःis remembered/said
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is said/considered’