Shloka 6
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
अजाय प्रथमायैव वरिष्ठाय प्रजासृजे / ब्रह्मणे लोकतन्त्राय नमस्कृत्य स्वयंभुवे
Transliteration
ajāya prathamāyaiva variṣṭhāya prajāsṛje / brahmaṇe lokatantrāya namaskṛtya svayaṃbhuve
Translation
અજ, પ્રથમ, શ્રેષ્ઠ, પ્રજાસૃષ્ટિકર્તા અને લોકતંત્રના અધિષ્ઠાતા બ્રહ્મા—તે સ્વયંભૂને નમસ્કાર કરીને (હું વર્ણવું છું).
Word by Word
अजायto the Unborn
अजाय:
सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
प्रथमायto the first
प्रथमाय:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; adjective
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
वरिष्ठायto the best, most excellent
वरिष्ठाय:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; superlative adjective (तमप्)
प्रजासृजेto the creator of beings
प्रजासृजे:
सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्रजा + सृज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः: ‘प्रजाः सृजति’ (creator of creatures)
ब्रह्मणेto Brahmā
ब्रह्मणे:
सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
लोकतन्त्रायto the regulator/order of the world
लोकतन्त्राय:
सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootलोक + तन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (तन्त्र), चतुर्थी (4), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य तन्त्रं)
नमस्कृत्यhaving bowed/saluted
नमस्कृत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनमस् + कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having saluted’
स्वयंभुवेto the Self-born
स्वयंभुवे:
सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्वयम् + भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (स्वयम् भवति)