Shloka 88
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
अन्तरिक्षे समुद्रि च पाताले पर्वतेषु च / इज्या दानं तपः सत्यं त्रेतायां धर्म उच्यते
Transliteration
antarikṣe samudri ca pātāle parvateṣu ca / ijyā dānaṃ tapaḥ satyaṃ tretāyāṃ dharma ucyate
Translation
અંતરિક્ષે, સમુદ્રે, પાતાળે અને પર્વતોમાં પણ ત્રેતાયુગનો ધર્મ એવો કહેવાય છે—યજ્ઞ, દાન, તપ અને સત્ય।
Word by Word
अन्तरिक्षेin the sky/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
समुद्रिin the ocean
समुद्रि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; वैदिक/पुराणिक रूप ‘समुद्रि’ = ‘समुद्रे’
चand
च:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पातालेin the netherworld
पाताले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
पर्वतेषुon/in the mountains
पर्वतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इज्याworship/sacrifice
इज्या:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootइज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; समाहार-उद्देश्ये सूची (enumeration)
दानम्gift/charity
दानम्:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सूची
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सूची
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सूची
त्रेतायाम्in the Tretā (age)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; काल-अधिकरण (time-locative)
धर्मःdharma/righteousness
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
उच्यतेis said (to be)
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘is said/called’