Shloka 66
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
संभृताच्च तदा मन्त्रा ऋषिभिर्ब्रह्मणः सुतैः / यज्ञाः प्रवर्त्तिताश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
Transliteration
saṃbhṛtācca tadā mantrā ṛṣibhirbrahmaṇaḥ sutaiḥ / yajñāḥ pravarttitāścaiva tadā hyeva tu daivataiḥ
Translation
ત્યારે બ્રહ્માના પુત્ર ઋષિઓએ મંત્રોનું સંકલન કર્યું; અને એ જ સમયે દેવતાઓ દ્વારા યજ્ઞો પ્રવર્તિત થયા।
Word by Word
संभृताःwere gathered/compiled
संभृताः:
Kriya (क्रिया/was collected)
TypeVerb
Rootसम्√भृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विधेय-विशेषण (mantrāḥ इत्यस्य)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
सुतैःby (his) sons
सुतैः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
प्रवर्तिताःwere initiated; were set going
प्रवर्तिताः:
Kriya (क्रिया/were set in motion)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; causative sense (प्रवर्तयति) underlying
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
हिindeed; for
हि:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (particle: for/indeed)
एवcertainly
एव:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तुbut
तु:
Nipata (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय निपात
दैवतैःby the deities
दैवतैः:
Karana (करण/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; करण/कर्तृ (agent in passive)