Shloka 46
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत् / सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा च वै
Transliteration
varṇāśramācārayutaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'bravīt / satyena brahmacaryeṇa śrutena tapasā ca vai
Translation
સ્વાયંભુવ મનુએ વર્ણાશ્રમ-આચારયુક્ત ધર્મ કહ્યું—સત્ય, બ્રહ્મચર્ય, શ્રુતિ (વેદ) અને તપ દ્વારા જ।
Word by Word
वर्णsocial class
वर्ण:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound)
आश्रमlife-stage (āśrama)
आश्रम:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound)
आचारconduct
आचार:
सम्बन्ध (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (in compound)
युतम्endowed with (varṇa-āśrama conduct)
युतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयु (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म, 2nd), एकवचन; समासः—वर्णाश्रमाचारैः युतम् (तृतीया-तत्पुरुष)
मनुःManu
मनुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता, 1st), एकवचन
स्वायंभुवःSvāyambhuva (epithet)
स्वायंभुवः:
कर्ता (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन; उपाधि/विशेषणरूपेण मनोः
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सत्येनby truth
सत्येन:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
ब्रह्मचर्येणby celibacy/student-discipline
ब्रह्मचर्येण:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
श्रुतेनby śruti (Vedic revelation)
श्रुतेन:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन (श्रुति-शब्दस्य तृतीया एकवचनम्: श्रुतेन)
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Means/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण, 3rd), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खल्वर्थक निपात (emphatic particle)