Shloka 90
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
प्राप्नोत्यन्नं यथादत्तं जन्तुर्यत्रावतिष्ठते / यथा गोषु प्रनष्टामु वत्सो विन्दति मातरम्
Transliteration
prāpnotyannaṃ yathādattaṃ janturyatrāvatiṣṭhate / yathā goṣu pranaṣṭāmu vatso vindati mātaram
Translation
જીવ જ્યાં જ્યાં નિવાસ કરે છે ત્યાં તેને આપેલું અન્ન યથાવત્ પ્રાપ્ત થાય છે; જેમ ગાયો વચ્ચે ખોવાયેલો વાછરડો પણ પોતાની માતાને શોધી લે છે.
Word by Word
prāpnotiobtains/reaches
prāpnoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
annamfood
annam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
yathā-dattamas (it was) given
yathā-dattam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + datta (कृदन्त)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) used adverbially; sense: ‘as given’
jantuḥthe being/creature
jantuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
yatrawhere
yatra:
Desha-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), relative adverb (देशवाचक)
avatiṣṭhatestays/abides
avatiṣṭhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootava-√sthā (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
yathājust as
yathā:
Upamāna-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), comparative particle (उपमा/तुलना)
goṣuamong the cows
goṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन)
pranaṣṭālost
pranaṣṭā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-√naś (धातु)
FormPast participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); (पाठभेद/दोषसंभावना: ‘प्रनष्टाम्’ अपेक्षितम्)
vatṣaḥthe calf
vatṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vindatifinds
vindati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
mātaram(its) mother
mātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)