Shloka 92
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः / सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्त्तिता ह्यभिमानिनः
Transliteration
svarbhānuḥ siṃhikāputro bhūtasaṃtāpano 'suraḥ / somarkṣagrahasūryeṣu kīrttitā hyabhimāninaḥ
Translation
સિંહિકાનો પુત્ર સ્વર્ભાનુ ભૂતોને સંતાપ આપનાર અસુર છે; સોમ, નક્ષત્ર, ગ્રહ અને સૂર્ય વિષે તે અભિમાની તરીકે કીર્તિત છે.
Word by Word
स्वर्भानुःSvarbhānu (name of an asura)
स्वर्भानुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्वर्भानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सिंहिकापुत्रःson of Siṃhikā
सिंहिकापुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसिंहिका + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘सिंहिकायाः पुत्रः’
भूतसंतापनःafflicter of beings
भूतसंतापनः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootभूत + संतापन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे: ‘भूतानां संतापनः’ (afflicter of beings)
असुरःasura, demon
असुरः:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सोमर्क्षग्रहसूर्येषुamong the moon, stars, planets, and the sun
सोमर्क्षग्रहसूर्येषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootसोम + ऋक्ष + ग्रह + सूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्वार्थे ‘सोम-ऋक्ष-ग्रह-सूर्य’ (moon, stars/constellations, planets, sun)
कीर्त्तिताःare described/mentioned
कीर्त्तिताः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeAdjective
Rootकीर्तित (कृदन्त; √कीर्त्/कीर्तय् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पुंलिङ्गे ‘कीर्तिताः’ (praised/mentioned)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; अर्थे ‘indeed/for’
अभिमानिनःthe proud ones
अभिमानिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन