Shloka 29
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
मेहनाच्च मिहेधातोमघत्वं व्यजयन्ति हि / न भ्रश्यन्ति यतश्चापस्तदभं कवयो विदुः
Transliteration
mehanācca mihedhātomaghatvaṃ vyajayanti hi / na bhraśyanti yataścāpastadabhaṃ kavayo viduḥ
Translation
મેહના અને મિહેધાતુથી તેઓ મેઘત્વ પ્રાપ્ત કરે છે; જ્યાંથી જળ કદી ક્ષય પામતું નથી, તેને કવિઓ ‘અભ’ તરીકે જાણે છે.
Word by Word
मेहनात्from urination/voiding
मेहनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमेहना (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मिहेःof the cloud (mihi-)
मिहेः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमिहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
धातोःof the element/root
धातोः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधा (धातु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; 'धातु' = root/element
मघत्वम्the state of being a cloud/beneficent power (maghatva)
मघत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमघत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
व्यजयन्तिthey conquer/overcome
व्यजयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + जि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
भ्रश्यन्तिthey fall/decline
भ्रश्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रंश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
यतःbecause/whence
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal adverb: 'because/from which')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
तत्that
तत्:
Visheshya/Anuvada (अनुवाद/that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; demonstrative pronoun
अभम्a cloud (abha)
अभम्:
Karma/Predicative (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootअभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
कवयःsages/poets
कवयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
विदुःknow
विदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन