Previous Verse
Next Verse

Shloka 87

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

प्रत्यहं चरते तानि सूर्या वै मण्डलक्रमात् / कुलालचक्रपर्यन्तो यथा शीघ्रं निवर्त्तते

pratyahaṃ carate tāni sūryā vai maṇḍalakramāt / kulālacakraparyanto yathā śīghraṃ nivarttate

સૂર્ય દરરોજ મંડળક્રમ પ્રમાણે તે માર્ગો પર ગતિ કરે છે; જેમ કુંભારનું ચક્ર ઝડપથી ફરીને પાછું આવે છે.

prati-ahamdaily
prati-aham:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय) + ahan (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) compound used adverbially; meaning ‘each day’
caratemoves/traverses
carate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
tānithose (distances/segments)
tāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम); Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
sūryaḥthe Sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
maṇḍalakramātfrom/according to the circular course
maṇḍalakramāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmaṇḍala + krama (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
kulālacakraparyantaḥlike the rim/limit of a potter’s wheel
kulālacakraparyantaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Rootkulāla + cakra + paryanta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); used as upamāna-descriptor
yathāas/just as
yathā:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormComparative particle (उपमा-बोधक अव्यय)
śīghramswiftly
śīghram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया)
nivarttatereturns/turns back
nivarttate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni + vṛt (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)