Shloka 73
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
श्रवणे चोत्तरषाढे चित्रभानुर्यदा भवेत् / शाकद्वीपस्य षष्ठस्य उत्तरातो दिशश्चरन्
Transliteration
śravaṇe cottaraṣāḍhe citrabhānuryadā bhavet / śākadvīpasya ṣaṣṭhasya uttarāto diśaścaran
Translation
જ્યારે ચિત્રભાનુ (સૂર્ય) શ્રવણ અને ઉત્તરાષાઢા નક્ષત્રમાં હોય, ત્યારે તે શાકદ્વીપના છઠ્ઠા ભાગની ઉત્તર દિશામાં વિચરે છે.
Word by Word
श्रवणेin (the nakshatra) Śravaṇa
श्रवणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण/locative), एकवचन; नक्षत्रनाम
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
उत्तरषाढेin Uttarāṣāḍhā
उत्तरषाढे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootउत्तराषाढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; नक्षत्रनाम
चित्रभानुःthe Sun (bright-rayed)
चित्रभानुः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootचित्रभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयसमास (चित्रः भानुः)
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
भवेत्should be/occurs
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शाकद्वीपस्यof Śākadvīpa
शाकद्वीपस्य:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootशाकद्वीप (प्रातिपदिक; शाक+द्वीप)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमास
षष्ठस्यof the sixth
षष्ठस्य:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक; ordinal)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
उत्तरातःnorthwards/from the north
उत्तरातः:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootउत्तरातः (अव्यय; उत्तर)
Formदिक्/स्थानवाचक-अव्यय (from the north/northwards)
दिशःdirections
दिशः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
चरन्moving, traversing
चरन्:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formकृदन्त—शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (चित्रभानुः)