Shloka 57
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उदिते हि पुनः सूर्ये ह्यौष्ण्यमाग्नेयमाविशेत् / संयुक्तो वह्निना सूर्यस्तपते तु ततो दिवा
Transliteration
udite hi punaḥ sūrye hyauṣṇyamāgneyamāviśet / saṃyukto vahninā sūryastapate tu tato divā
Translation
પછી સૂર્ય ઉદય થાય ત્યારે અગ્નિજ ઉષ્ણતા તેમાં પ્રવેશે છે; વહ્નિ સાથે સંયુક્ત સૂર્ય ત્યારે દિવસે તપે છે.
Word by Word
उदितेwhen risen
उदिते:
सप्तमी-सम्बन्ध (Locative absolute/Time)
TypeVerb
Rootउद्-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त) 'उदित'; सप्तमी (Loc.7), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसक-सम्भव (locative absolute with सूर्ये)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय (particle)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति (adverb: 'again')
सूर्येwhen the sun (is)
सूर्ये:
सप्तमी-सम्बन्ध (Locative absolute/Time)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc.7), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय (particle)
औष्ण्यम्heat
औष्ण्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootऔष्ण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
आग्नेयम्fiery
आग्नेयम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying औष्ण्यम्)
आविशेत्would enter/enters (as a rule)
आविशेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
संयुक्तःjoined/combined
संयुक्तः:
कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeVerb
Rootसम्-युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त) 'संयुक्त'; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन; सूर्यः-विशेषण
वह्निनाwith fire
वह्निना:
सह/करण (Instrument/Association)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (Instr.3), एकवचन
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन
तपतेheats/burns
तपते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोध (particle)
ततःtherefore/then
ततः:
सम्बन्ध (Causal/Sequential)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कारण/अनन्तर (adverb: 'therefore/then')
दिवाby day
दिवा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb: 'by day')