Shloka 172
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
इच्छाद्वेषनिवृत्त्या च भूतारंभविवर्जनात् / पुनश्चाकामसंयोगाच्छब्दादेर्देषदर् शनात्
Transliteration
icchādveṣanivṛttyā ca bhūtāraṃbhavivarjanāt / punaścākāmasaṃyogācchabdāderdeṣadar śanāt
Translation
ઇચ્છા અને દ્વેષની નિવૃત્તિથી, તથા ભૂતારંભ (નવા કર્મારંભ)ના ત્યાગથી; ફરી નિષ્કામ સંયોગથી, શબ્દાદિ વિષયોના દોષદર્શનથી (તેઓ સિદ્ધ થયા).
Word by Word
इच्छाद्वेषनिवृत्त्याby cessation of desire and aversion
इच्छाद्वेषनिवृत्त्या:
Karana (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootइच्छा + द्वेष + निवृत्ति (प्रातिपदिक-समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष—‘इच्छा-द्वेषयोः निवृत्तिः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भूतारंभविवर्जनात्from avoiding the undertaking of beings (worldly activity)
भूतारंभविवर्जनात्:
Apadana (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootभूत + आरम्भ + विवर्जन (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष—‘भूतारम्भस्य विवर्जनम्’ (ablative of cause)
पुनःagain, further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अकामसंयोगात्from union without desire
अकामसंयोगात्:
Apadana (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootअकाम + संयोग (प्रातिपदिक-समास)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष—‘अकामस्य संयोगः’ (ablative of cause)
शब्दादेःof sound and the rest (sense-objects)
शब्दादेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशब्द + आदि (प्रातिपदिक-समास)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष—‘शब्द-आदि’ = sound etc.
देशदर्शनात्from seeing places (external sights)
देशदर्शनात्:
Apadana (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootदेश + दर्शन (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष—‘देशस्य दर्शनम्’ (ablative of cause)