Shloka 170
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
संततिं ते जुगुप्संते तस्मान्मृत्युस्तु तैर्जितः / अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम्
Transliteration
saṃtatiṃ te jugupsaṃte tasmānmṛtyustu tairjitaḥ / aṣṭāśītisahasrāṇi ṛṣīṇāmūrddhvaretasām
Translation
તેઓ સંતતિને તિરસ્કાર કરતા; તેથી તેમના દ્વારા મૃત્યુ પણ જીતાયું. ઊર્ધ્વરેતા ઋષિઓ અઠ્ઠ્યાસી હજાર હતા.
Word by Word
संततिम्progeny, offspring
संततिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंतति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun
जुगुप्सन्तेthey despise/avoid
जुगुप्सन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगुप्स् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/contrastive particle)
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
जितःconquered
जितः:
Kriya (क्रिया/कृदन्त-विशेषण)
TypeVerb
Rootजि (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य: मृत्युः
अष्टाशीतिसहस्राणिeighty-eight thousand
अष्टाशीतिसहस्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टा + अशीतिः + सहस्र (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (संख्यावाचक-समाहार)
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
ऊर्द्ध्वरेतसाम्of those with upward-retained semen (celibate ascetics)
ऊर्द्ध्वरेतसाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्द्ध्व + रेतस् (प्रातिपदिक-समास)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि—‘ऊर्द्ध्वं रेतः येषाम्’