Shloka 166
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
लोकसंव्यवहाराश्च भूतारंभकृतेन च / इच्छाद्वेषप्रवृत्त्या च मैथुनोपगमेन वै
Transliteration
lokasaṃvyavahārāśca bhūtāraṃbhakṛtena ca / icchādveṣapravṛttyā ca maithunopagamena vai
Translation
લોકવ્યવહાર, ભૂતારંભનું કારણ, ઇચ્છા-દ્વેષની પ્રવૃત્તિ અને મૈથુન-સમાગમ—આ બધાથી પણ (તે થાય છે).
Word by Word
लोक-संव्यवहाराःworldly conventions/transactions
लोक-संव्यवहाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + संव्यवहार (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य संव्यवहाराः); प्रथमा (Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
भूत-आरम्भ-कृतेनby the act of initiating beings/creation
भूत-आरम्भ-कृतेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आरम्भ (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (भूतानाम् आरम्भः तेन कृतम्/कृतः); तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (कृत-शब्दः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
इच्छा-द्वेष-प्रवृत्त्याby activity driven by desire and aversion
इच्छा-द्वेष-प्रवृत्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइच्छा (प्रातिपदिक) + द्वेष (प्रातिपदिक) + प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (इच्छाद्वेषयोः प्रवृत्तिः); तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मैथुन-उपगमेनby approaching sexual union
मैथुन-उपगमेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक) + उपगम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मैथुनस्य उपगमः); तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन, पुंलिङ्ग
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)