Shloka 134
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
ऋतवस्त्रिंशतः सौरादयनानि दशैव तु / पञ्च च त्रिशतं चापि षष्टिवर्षं च भास्करम्
Transliteration
ṛtavastriṃśataḥ saurādayanāni daśaiva tu / pañca ca triśataṃ cāpi ṣaṣṭivarṣaṃ ca bhāskaram
Translation
સૌર ગણતરીમાં ઋતુઓ ત્રીસ અને અયનો દસ જ છે. તેમજ ભાસ્કર માટે ત્રણસો પાંચ અને સાઠ વર્ષ (ચક્ર) કહેવાયું છે.
Word by Word
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रिंशतः(numbering) thirty
त्रिंशतः:
Visheshana (विशेषण/quantifier)
TypeAdjective
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पञ्चमी (Ablative) एकवचनरूपेण ‘by/from thirty’ (triṃśataḥ = ‘in number thirty’ idiomatically)
सौर-आयनानिsolar ayanas (half-year courses)
सौर-आयनानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौर (प्रातिपदिक) + अयन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘solar ayanas/half-years’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (10), अव्ययवत्; अत्र विशेषणम्
एवonly/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (5), अव्ययवत्; अत्र विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
त्रि-शतम्three hundred
त्रि-शतम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (300), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक अव्यय (also/even)
षष्टि-वर्षम्a sixty-year cycle
षष्टि-वर्षम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘sixty years’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
भास्करम्the Sun (as reference)
भास्करम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; अत्र ‘भास्करम्’ = ‘(regarding) the Sun’/object of implied statement