Shloka 41
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
विषयैर् मरुतो यस्य संस्थिताः सप्तसप्तकाः / व्यूहत्रयाणां सूतानां कुर्वन् सत्रं महाबलः
Transliteration
viṣayair maruto yasya saṃsthitāḥ saptasaptakāḥ / vyūhatrayāṇāṃ sūtānāṃ kurvan satraṃ mahābalaḥ
Translation
જેનાં અધિન વિષયોમાં સ્થિત મરુતો સાત-સાત સમૂહોમાં ગોઠવાયેલા છે; તે મહાબલી ત્રણ વ્યૂહોના સૂતો માટે સત્રયજ્ઞ કરે છે.
Word by Word
viṣayaiḥby domains/objects (spheres)
viṣayaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
marutaḥthe Maruts / winds
marutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmarut (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural)
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine/neuter), षष्ठी (genitive, 6th), एकवचन (singular)
saṃsthitāḥstationed / established
saṃsthitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-sthā (स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural)
sapta-saptakāḥseven groups of seven
sapta-saptakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक) + saptaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural); द्विगुसमासः—‘सप्त साप्तकाः’ (groups of seven)
vyūha-trayāṇāmof the three formations/arrays
vyūha-trayāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvyūha (प्रातिपदिक) + traya (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (genitive, 6th), बहुवचन (plural); द्विगुसमासः—‘त्रयाणां व्यूहानाम्’
sūtānāmof the sūtas / charioteers/bards
sūtānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (genitive, 6th), बहुवचन (plural)
kurvandoing / performing
kurvan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
satrama sacrificial session (satra)
satram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular)
mahā-balaḥmighty / of great strength
mahā-balaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular); कर्मधारयः—‘महद् बलं यस्य’