Shloka 38
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
पप्रच्छुरमितात्मानं भवद्भिर्यदहं द्विजः / प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः
Transliteration
papracchuramitātmānaṃ bhavadbhiryadahaṃ dvijaḥ / pracoditaḥ svavaṃśārthaṃ sa ca tānabravītprabhuḥ
Translation
તમારા પ્રેરણાથી હું દ્વિજ, સ્વવંશના હિતાર્થે તે અમિતાત્મા મહાપુરુષને પૂછ્યું; ત્યારે પ્રભુએ તેમને ઉત્તર આપ્યો.
Word by Word
papracchuḥthey asked
papracchuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprach (प्रच्छ् धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
amita-ātmānamthe one of immeasurable self (great-souled one)
amita-ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootamita (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular); कर्मधारयः—‘अमितः आत्मा यस्य’ (epithet)
bhavadbhiḥby you (honorific plural)
bhavadbhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural); सर्वनाम-प्रयोगः (honorific ‘you’)
yatthat which
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyat (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (nom./acc.), एकवचन (singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun ‘that/which’)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषवाचक-सर्वनाम; प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
dvijaḥa brāhmaṇa / twice-born
dvijaḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
pracoditaḥimpelled / urged
pracoditaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-cud (प्रचुद् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
sva-vaṃśa-arthamfor the sake of (my) own lineage
sva-vaṃśa-artham:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + vaṃśa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), एकवचन (singular); तत्पुरुषः—‘स्वस्य वंशस्य अर्थः/हेतुः’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction ‘and’)
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), बहुवचन (plural)
abravītsaid / spoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
prabhuḥthe lord/master
prabhuḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular)