Shloka 91
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
उदयात्प्रथमं वर्षं महात्तज्जलदं स्मृतम् / द्वितीयं जलधारस्य सुकुमारमिति स्मृतम्
Transliteration
udayātprathamaṃ varṣaṃ mahāttajjaladaṃ smṛtam / dvitīyaṃ jaladhārasya sukumāramiti smṛtam
Translation
ઉદય પર્વતથી પ્રથમ વર્ષ ‘મહત્તજ્જલદ’ કહેવાય છે; અને જલધારાનું દ્વિતીય વર્ષ ‘સુકુમાર’ નામે સ્મૃત છે.
Word by Word
उदयात्from Udaya (mountain/region)
उदयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; विशेषण
वर्षम्region (varṣa)
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great
महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तत्-जलदम्that ‘Jalada’ (name)
तत्-जलदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + जलद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ इति निर्देशक-पूर्वपद
स्मृतम्is said/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘is called/considered’
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
जलधारस्यof Jaladhāra (name)
जलधारस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजलधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
सुकुमारम्Sukumāra (tender; name)
सुकुमारम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुकुमार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नामरूपेण)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/निरूपणार्थक (quotative particle)
स्मृतम्is said/known
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे