Shloka 72
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
मनोनुगात्परश्चोष्णस्तृतीयं वर्षमुच्यते / उष्णात्परः पीवरकः पीवरादन्धकारकः
Transliteration
manonugātparaścoṣṇastṛtīyaṃ varṣamucyate / uṣṇātparaḥ pīvarakaḥ pīvarādandhakārakaḥ
Translation
મનોનુગ પછી ‘ઉષ્ણ’ નામે ત્રીજું વર્ષ કહેવાય છે; ઉષ્ણ પછી ‘પીવરક’ અને પીવરક પછી ‘અંધકારક’।
Word by Word
मनः-अनुगात्from (the region called) Manonuga
मनः-अनुगात्:
Apādāna (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-प्रातिपदिक ‘मनोनुग’ का पञ्चमी
परःbeyond; further
परः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
उष्णःUṣṇa (name of a region)
उष्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (वर्ष-नाम)
तृतीयम्third
तृतीयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘वर्षम्’ इति विशेषण
वर्षम्region (varṣa)
वर्षम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
उष्णात्from Uṣṇa
उष्णात्:
Apādāna (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
परःbeyond
परः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पीवरकःPīvaraka (name of a region)
पीवरकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपीवरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (वर्ष-नाम)
पीवरात्from Pīvara
पीवरात्:
Apādāna (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootपीवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; (वर्ष-नाम)
अन्धकारकःAndhakāraka (name of a region)
अन्धकारकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्धकारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (वर्ष-नाम)