Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 61
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
गौरप्रायो जनः सर्वः क्रमाच्च म्रियते तथा / तत्रापि नद्यः सप्तैव धूतपापाशिवा तथा
Transliteration
gauraprāyo janaḥ sarvaḥ kramācca mriyate tathā / tatrāpi nadyaḥ saptaiva dhūtapāpāśivā tathā
Translation
ત્યાંના બધા લોકો પ્રાયઃ ગૌરવર્ણ છે અને ક્રમે તેમ જ મૃત્યુ પામે છે. ત્યાં પણ સાત જ નદીઓ છે, જે પાપ ધોઈ શુભતા આપે છે.
Word by Word
गौरप्रायःmostly fair-complexioned
गौरप्रायः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगौर + प्राय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गौरः प्रायः यस्य/गौरप्रायः = mostly fair), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘जनः’)
जनःpeople
जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case/nominative), एकवचन
सर्वःall/entire
सर्वः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘जनः’)
क्रमात्gradually/in due course
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाव (adverbial instrumental sense): ‘क्रमात्’ = in due course/gradually
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
म्रियतेdies
म्रियते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारार्थक (thus/so)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb: there)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case/nominative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण, अव्ययवत् (indeclinable numeral), ‘नद्यः’ विशेषण
एवonly/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (only/just)
धूतपापाःhaving washed-away sins (purifying)
धूतपापाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूत (कृदन्त, धू धातु) + पाप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (धूतं पापं यासाम् = whose sins are washed away), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; ‘नद्यः’ विशेषण
शिवाःauspicious/beneficial
शिवाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; ‘नद्यः’ विशेषण
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारार्थक (thus/also)