Shloka 45
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
कङ्कस्य वैद्युतं नाम महिषस्य च मानसम् / ककुदः सुप्रदं नाम सप्तैतानि तु सप्तधा
Transliteration
kaṅkasya vaidyutaṃ nāma mahiṣasya ca mānasam / kakudaḥ supradaṃ nāma saptaitāni tu saptadhā
Translation
કંકનું નામ ‘વૈદ્યૂત’ અને મહિષનું ‘માનસમ્’ કહેવાય છે. કકુદનું નામ ‘સુપ્રદ’ છે; આ સાત નામો સાત રીતે સ્મૃત છે.
Word by Word
कङ्कस्यof (the) heron / Kaṅka
कङ्कस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
वैद्युतम्(named) Vaidyuta
वैद्युतम्:
विशेष्य/नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
नामby name; namely
नाम:
सम्बन्धसूचक (naming marker)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable particle meaning “by name/namely”)
महिषस्यof the buffalo / Mahiṣa
महिषस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
मानसम्(named) Mānasam
मानसम्:
विशेष्य/नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
ककुदःKakuda (name)
ककुदः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootककुद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सुप्रदम्(named) Supradam
सुप्रदम्:
विशेष्य/नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसु-प्रद (प्रातिपदिक; सु + प्रद)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष (determinative: “good” + “giving”)
नामby name; namely
नाम:
सम्बन्धसूचक (naming marker)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable particle)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective); अव्ययवत् प्रयोगः (used as numeral)
एतानिthese
एतानि:
कर्ता/कर्म (contextual: “these” as subject/object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन
तुbut; indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle: but/indeed)
सप्तधाsevenfold; in seven ways
सप्तधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसप्तधा (अव्यय; सप्त + धा)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner: “in seven ways”)