Shloka 184
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पृथिव्याद्यास्तु वाद्यन्तापरिच्छिन्नास्त्रयस्तु ते / गुणोपचयसारेण परिच्छेदो विशेषतः
Transliteration
pṛthivyādyāstu vādyantāparicchinnāstrayastu te / guṇopacayasāreṇa paricchedo viśeṣataḥ
Translation
પૃથ્વી વગેરે તત્ત્વો આદિ-અંતથી અપરિચ્છિન્ન છે; તેઓ ત્રણ ગુણરૂપ છે. ગુણોના ઉપચયના સારથી જ વિશેષ રીતે તેમનો પરિચ્છેદ નિર્ધારિત થાય છે.
Word by Word
पृथिवी-आद्याःearth and the rest
पृथिवी-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (पृथिवी-आदि: ‘earth etc.’)
तुbut/indeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
वाor
वा:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्प/ disjunctive particle): ‘or/alternatively’
आद्यन्त-अपरिच्छिन्नाःnot delimited by beginning and end
आद्यन्त-अपरिच्छिन्नाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + अपरिच्छिन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक; a- + परि-छिन्न, √छिद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः द्वन्द्व (आद्यन्तौ) + तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः: ‘having no delimitation of beginning and end’
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (त्रयः = three)
तुindeed
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
गुण-उपचय-सारेणby the essence of accumulation of qualities
गुण-उपचय-सारेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक) + उपचय (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुषः (गुणानाम् उपचयस्य सारः)
परिच्छेदःdelimitation
परिच्छेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिच्छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विशेषतःparticularly
विशेषतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय; विशेष + तस्)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘especially/in particular’