Shloka 79
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति / तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम्
Transliteration
cakramainākayormadhya vidiśaṃ dakṣiṇāṃ prati / tatra saṃvarttako nāma so 'gniḥ pibati tajjalam
Translation
ચક્ર અને મૈનાકની વચ્ચે, દક્ષિણ દિશા તરફ, ત્યાં ‘સંવર્ત્તક’ નામનો અગ્નિ તે જળ પી જાય છે।
Word by Word
चक्र(at) the Cakra (place)
चक्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense implied with madhye)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मैनाकयोःof (the two) Maināka(s)
मैनाकयोः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैनाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in the middle’
विदिशम्(towards) the Vidishā direction
विदिशम्:
कर्म (Karma/Goal-direction)
TypeNoun
Rootविदिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; दिशावाचक
दक्षिणाम्southern
दक्षिणाम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘vidiśam’ इत्यस्य विशेषण
प्रतिtowards
प्रति:
सम्बन्ध/दिशा-निर्देश (Directional particle)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशार्थे ‘towards’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
संवर्त्तकःSaṃvarttaka (name of a fire)
संवर्त्तकः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसंवर्त्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Appositional marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशार्थक (quotative/‘by name’)
सःhe/that
सः:
कर्ता (Kartā/Subject; apposition to saṃvarttakaḥ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Kartā/Subject; in apposition)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पिबतिdrinks
पिबति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य विशेषण
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन