Shloka 3
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम् / तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा
Transliteration
madaṃ nāmnā kumudvatttsarastūdadhisannibham / tasmāddivyātprabhavati nadī mandākinī śubhā
Translation
‘મદ’ નામનું કુમુદોથી ભરેલું સરોવર સમુદ્ર સમાન લાગે છે; તે દિવ્ય સરમાંથી જ શુભ મન્દાકિની નદી પ્રગટ થાય છે.
Word by Word
मदम्Mada (name)
मदम्:
समानााधिकरण/नाम (Appositive name)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सरसः नाम
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण-भावे 'by name'
कुमुद्वत्lotus-filled
कुमुद्वत्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootकुमुद्वत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessing lotuses)
सरःa lake
सरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुindeed/but
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक
उदधि-सन्निभम्resembling the ocean
उदधि-सन्निभम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउदधि (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः/उपमान-सम्बन्धः: 'उदधिना सन्निभम्' (like the ocean)
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
दिव्यात्divine
दिव्यात्:
अपादान (Source qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; विशेषण (तस्मात् इत्यस्य)
प्रभवतिarises; originates
प्रभवति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नदीriver
नदी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मन्दाकिनीMandākinī
मन्दाकिनी:
समानााधिकरण/नाम (Appositive name)
TypeNoun
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शुभाauspicious; pure
शुभा:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गुणवाचक