Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 13
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः
Transliteration
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāśca bhāgaśaḥ / ijyāyudhavaṇijyābhirvarttayanto vyavasthitāḥ
Translation
મધ્ય ભાગમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર પોતાના-પોતાના વિભાગોમાં સ્થિત છે. તેઓ યજ્ઞ-પૂજા, શસ્ત્રકર્મ અને વાણિજ્ય દ્વારા પોતાના કર્મમાં પ્રવર્તે છે.
Word by Word
brāhmaṇāḥBrahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
kṣatriyāḥKshatriyas
kṣatriyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootkṣatriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
vaiśyāḥVaishyas
vaiśyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootvaiśya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
madhyein the middle
madhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
śūdrāḥShudras
śūdrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
bhāgaśaḥin divisions/portion-wise
bhāgaśaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbhāgaśas (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) 'by portions/according to divisions'
ijyā-yudha-vaṇijyābhiḥby worship, arms, and trade
ijyā-yudha-vaṇijyābhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootijyā (प्रातिपदिक) + yudha (प्रातिपदिक) + vaṇijyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (copulative: worship + weapons + trade)
varttayantaḥcarrying on/engaging in
varttayantaḥ:
Karta (कर्ता/Doer; participial predicate)
TypeVerb
Rootvarttayant (कृदन्त; causative present participle from √vṛt 'to turn/act' → vartayati)
Formवर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि (active)
vyavasthitāḥare established/are arranged
vyavasthitāḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative state)
TypeAdjective
Rootvyavasthita (कृदन्त; √sthā 'to stand' with vi+ava)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) used adjectivally/predicatively