Shloka 10
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्
Transliteration
ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ / yojanānāṃ sahasre tu dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottarāt
Translation
આ તેમામાં નવમો દ્વીપ છે, જે સાગરથી ઘેરાયેલો છે. દક્ષિણથી ઉત્તર સુધી આ દ્વીપનો વિસ્તાર સહસ્ર યોજન છે.
Word by Word
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
navamaḥninth
navamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal adjective)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
dvīpaḥisland/continent
dvīpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
sāgara-saṃvṛtaḥsurrounded/covered by the ocean
sāgara-saṃvṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + saṃvṛta (कृदन्त; √vṛ 'to cover' with सम् उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) 'saṃvṛta' used adjectivally; तत्पुरुष-समास (instrumental/association sense: 'covered by ocean')
yojanānāmof yojanas (a measure)
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध/Measure-genitive)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
sahasrein/at a thousand
sahasre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-Measure)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
dvīpaḥthe island
dvīpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
dakṣiṇa-uttarātfrom south to north (in extent)
dakṣiṇa-uttarāt:
Apādāna (अपादान/Source-Extent)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (directional pair) used as ablative of extent/source: 'from south to north'