Shloka 43
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
इत्युक्तः कथयामास सूतो दक्षाश्रयां कथाम् / शांशपायनिमामन्त्र्य त्र्यंबकाच्छापकारणम्
Transliteration
ityuktaḥ kathayāmāsa sūto dakṣāśrayāṃ kathām / śāṃśapāyanimāmantrya tryaṃbakācchāpakāraṇam
Translation
આ રીતે કહ્યે પછી સૂતે દક્ષને આધારિત કથા કહેવા માંડી. શાંશપાયનિને સંબોધીને તેણે ત્ર્યંબકના શાપનું કારણ જણાવ્યું.
Word by Word
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been spoken to
उक्तः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — having been addressed/said to
कथयामासnarrated
कथयामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिच्)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — he narrated
सूतःthe Sūta
सूतः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
दक्षाश्रयाम्connected with Dakṣa
दक्षाश्रयाम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootदक्ष + आश्रया (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: दक्षस्य आश्रया), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular qualifying कथाम्
कथाम्story
कथाम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
शांशपायनिम्Śāṃśapāyani
शांशपायनिम्:
कर्म (Object of addressing)
TypeNoun
Rootशांशपायनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
आमन्त्र्यhaving addressed
आमन्त्र्य:
पूर्वकाल (पूर्वक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootआ + मन्त्र् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — having addressed/invited
त्र्यम्बकात्from Tryambaka (Śiva)
त्र्यम्बकात्:
अपादान (Source)
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Ablative singular
शापकारणम्the cause of the curse
शापकारणम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootशाप + कारण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शापस्य कारणम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (object understood with कथयामास)