Shloka 108
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
या वै प्रजा युगाख्यास्तु आसन्स्वायंभुवेंऽतरे / कालेन महतातीता अयनाब्दयुगक्रमैः
Transliteration
yā vai prajā yugākhyāstu āsansvāyaṃbhuveṃ'tare / kālena mahatātītā ayanābdayugakramaiḥ
Translation
સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં યુગ-નામે પ્રસિદ્ધ જે પ્રજાઓ હતી, તે મહાકાળના પ્રવાહમાં અયન, વર્ષ અને યુગના ક્રમથી વીતી ગઈ.
Word by Word
याःwhich (those)
याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
प्रजाःcreatures / subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युगाख्याःnamed after the yugas
युगाख्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुग + आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘युगस्य आख्या’ (named by yugas)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (but/indeed)
आसन्were
आसन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘स्वायंभुव’ (of Svāyambhuva Manu)
अन्तरेin the interval (manvantara)
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘अन्तर’ = interval/period
कालेनby time
कालेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘great’ (instrumental agreeing with कालेन)
अतीताःhave passed
अतीताः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootअतीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle): ‘gone beyond/passed’
अयनाब्दयुगक्रमैःby the sequences of solstices, years, and yugas
अयनाब्दयुगक्रमैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअयन + अब्द + युग + क्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थः (अयन-अब्द-युग-क्रमाः)