Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 27
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तस्माद्भवेन्नाभ्युदितो बाह्यस्तमित एव च / न रुद्रम्प्रति मेहेत सर्वावस्थं कथं चन
Transliteration
tasmādbhavennābhyudito bāhyastamita eva ca / na rudramprati meheta sarvāvasthaṃ kathaṃ cana
Translation
અતએવ તે ન ઉદય પામે છે, ન બહાર જાય છે, ન અસ્ત થાય છે; કોઈપણ અવસ્થામાં રુદ્ર પ્રત્યે કદી અશુદ્ધ વર્તન ન કરવું.
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Ablative of cause/source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; demonstrative pronoun
भवेत्should be/should become
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
नnot
न:
निषेध (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अभ्युदितःrisen
अभ्युदितः:
विशेषण (Adjectival predicate)
TypeAdjective
Rootअभि+उद्+इ (धातु) → अभ्युदित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘risen/ascended’
बाह्यःexternal/outside
बाह्यः:
विशेषण (Adjectival predicate)
TypeAdjective
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicative adjective
तमितःset
तमितः:
विशेषण (Adjectival predicate)
TypeAdjective
Rootतम् (धातु) → तमित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘set/ceased’
एवindeed/just
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नnot
न:
निषेध (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
प्रतिtowards/against
प्रति:
सम्बन्ध (Relational)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश/पूर्वसर्गीय अव्यय; here as preposition ‘towards/against’ governing accusative
मेहेतshould urinate
मेहेत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootमिह्/मेह् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘to urinate’
सर्वावस्थम्in every state
सर्वावस्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial accusative)
TypeAdjective
Rootसर्व + अवस्था (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (सर्व + अवस्था); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; adverbial accusative ‘in every condition’
कथम्how
कथम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
चनever/at all
चन:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootचन (अव्यय)
Formनिपात (particle) used with interrogatives/negation = ‘ever/at all’