Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 15
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
वर्तन्ते सांप्रतं चे तु तान्वै पक्ष्यामि निश्चयात् / श्राद्धक्रियां मनुश्चैषां श्राद्धदेवः प्रवर्त्तयेत्
Transliteration
vartante sāṃprataṃ ce tu tānvai pakṣyāmi niścayāt / śrāddhakriyāṃ manuścaiṣāṃ śrāddhadevaḥ pravarttayet
Translation
હાલ જે પિતૃઓ વર્તે છે તેમનું હું નિશ્ચયપૂર્વક વર્ણન કરીશ; તેમના માટે શ્રાદ્ધક્રિયા શ્રાદ્ધદેવ મનુ પ્રવર્તાવશે।
Word by Word
vartanteexist / are present
vartante:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛt (वृत् धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Prathama (प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
sāṃpratamat present
sāṃpratam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsāṃprata (सांप्रत प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
FormKāla-avyaya (कालाव्यय), adverb ‘now/at present’
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात), conjunction ‘and’
tubut/indeed
tu:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta (निपात), contrast/emphasis
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Bahuvacana (बहुवचन)
vaiindeed
vai:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta (निपात), emphasis
vakṣyāmiI shall tell
vakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future) / future sense, Uttama (उत्तमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
niścayātwith certainty
niścayāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootniścaya (निश्चय प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Pañcamī (5/पञ्चमी), Ekavacana (एकवचन); adverbial ablative ‘certainly/with certainty’
śrāddha-kriyāmthe śrāddha ritual
śrāddha-kriyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha + kriyā (श्राद्ध + क्रिया प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘śrāddha-rite’; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
manuḥManu
manuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanu (मनु प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात), conjunction
eṣāmof these (of them)
eṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग) (for ‘they’), Ṣaṣṭhī (6/षष्ठी), Bahuvacana (बहुवचन)
śrāddha-devaḥthe śrāddha-deity
śrāddha-devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrāddha + deva (श्राद्ध + देव प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘deity of śrāddha’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
pravartayetshould institute / set in motion
pravartayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-vṛt (प्र+वृत् धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama (प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद), Causative sense ‘to set in motion’